Systemisch werk en organisatieopstellingen

Systemisch wat? Als je mij een paar jaar geleden had gevraagd wat systemisch werk is, had ik met mijn mond vol tanden gestaan. Inmiddels is het niet meer weg te denken uit mijn manier van werken. Systemische vragen en organisatieopstellingen zet ik regelmatig in.

Systemisch is kortgezegd dat je het gedrag van mensen ziet binnen de context van systemen. Die systemen kunnen bijvoorbeeld familiesystemen zijn zoals een gezin, maar ook een organisatie, afdeling, team, vriendengroep of sportvereniging is een systeem. Als je systemisch werkt kijk je naar de relatie tussen de leden en onderdelen van een systeem en hoe deze elkaar beïnvloeden. Kortom de verbindingen staan centraal.

Voor mij is systemisch werk een mooie aanvulling op analytisch werken. Soms lukt het gewoon niet een probleem op te lossen door te analyseren, passende acties uit te voeren en te reflecteren. Heel hard werken ligt dan op de loer, met de kans om uitgeput te raken. In zo’n geval is de kans groot dat je op een patroon bent gestuit en dat vraagt om andere oplossingen. Bijvoorbeeld door je systemische brein in te schakelen en te onderzoeken wat met wat verbonden is.

Natuurlijk kun je je systemische brein ook inschakelen voordat een probleem flink in de knoop is geraakt. Grofweg kun je het systemisch werk voor drie doelen gebruiken:

Diagnose

Vragen verhelderen. ‘Wat is hier, in deze organisatie of dit systeem, aan de hand?’

Ontwerp

Verschillende mogelijkheden of alternatieve ontwikkelingen van de organisatie of het systeem testen. Bijvoorbeeld:

  • Wat gebeurt er als deze vestiging zelfstandig wordt? Voelen de klanten zich daar beter of slechter bij?
  • Hoe reageren klanten op logo A en hoe reageren ze op logo B?

Verbeteren

Er verandert iets in de organisatie of het systeem. Bijvoorbeeld wanneer je onderzoekt hoe de samenwerking tussen managers te verbeteren en een betere mogelijkheid ontdekt. Als de inbrenger van de vraag het verbeterde beeld in het geheugen opslaat, kan dat grote gevolgen hebben voor het werk en voor de samenwerking met de collega’s.

Anders kijken is anders doen

Organisatieopstellingen

Eén van de werkvormen uit het systemisch werk is opstellingen. Met een opstelling maak je een 3D foto van een vraag. De vraag breng je letterlijk tot leven door voor alle belangrijke spelers in je vraagstuk een vertegenwoordiger – een representant – een plek te geven in de ruimte. Denk bijvoorbeeld aan de directie, klanten, leidinggevenden, productkenmerken of teams. De representanten lopen door de ruimte, laten een bepaalde houding zien en geven informatie. Hierdoor laten ze zien welke onbewuste relaties en dynamieken een rol spelen bij de vraag. Door dit 3D beeld krijg je vaak nieuwe inzichten in de verhoudingen en patronen die in de boven- en onderstroom van de vraag spelen. Vervolgens kun je onderzoeken welke interventiemogelijkheden er zijn en wat kan werken om beweging in de vraag te krijgen.

Dat de beste interventie een compleet andere kan zijn dan verwacht, heb ik inmiddels vaak meegemaakt. Een vraag die me is bijgebleven was van een energiecoöperatie. Eén van de redenen waarom de samenwerking met de gemeente moeizaam verliep, bleek in het verre verleden te liggen. De verzelfstandiging van het gemeentelijk energiebedrijf had heel veel gekost, waardoor ze nu niet volmondig ja konden zeggen tegen het ondersteunen van de energiecoöperatie. Erkenning van deze moeilijke bladzijde uit de geschiedenis, bleek een voorwaarde te zijn om in te stappen in dit project.

Het risico van een organisatieopstelling is misschien wel dat je het monster in de bek kijkt en dat vraagt moed. Maar je wordt ook beloond. Als je het monster in de bek kijkt, wordt het ook hanteerbaar.

Mijn persoonlijke ervaring is dat je opstellingen echt moet ervaren. Daarom organiseer ik workshops om kennis te maken met deze werkvorm.

Mijn allereerste opstelling was een bijzondere ervaring. Toen mijn coach mij vroeg als representant plaats te nemen op de stoel van mijn collega, kreeg ik waardevolle informatie toegespeeld. Ik voelde zijn onzekerheid en merkte dat hij op bepaalde vragen simpelweg geen antwoorden had. Daardoor kon ik met mildheid naar zijn gedrag kijken en werd mij helder hoe ik beter met hem om kon gaan.

Regien Smit The Queen's FactorRegien

Geplande workshops ‘Kennis maken met organisatieopstellingen’

Workshop ‘De kracht van samen’

Kom woensdagochtend 26 oktober 2022 kennismaken met de kracht van organisatieopstellingen. Samen met Kam Ying Wong gaan we aan de slag met (een selectie van) jullie vragen op het gebied van samenwerken. Ontdek hoe opstellingen een nieuw perspectief kunnen bieden op jouw vraagstuk.

Regio Castricum.

Ik doe mee!

Individuele coaching

Het is ook mogelijk individueel je vragen (systemisch) te onderzoeken. Ik werk zowel online als op locatie. Neem contact op voor meer informatie.

Contact

Resultaten

Vraag jij je ook af wat een opstelling kan opleveren? Dit zijn de meest voorkomende resultaten:

Verheldering

Geeft inzicht welke relaties en patronen een rol spelen.

Oefenen

Tijdens opstellingen kun je veranderingen oefenen.

Perspectief

Als representant krijg je andere perspectieven aangeboden.

Actie

Je kunt gericht aan de slag met de volgende stap. De stap is een bewuste keuze.

Emoties

In opstellingen is er ruimte voor emoties zodat ze kunnen transformeren

Voorbeeldvragen

Er zijn ongelooflijk veel verschillende soorten vragen die je systemisch kunt onderzoeken. Om je een idee te geven volgen hierna voorbeelden:

  • Welke stakeholders zijn belangrijk voor een succesvol projectresultaat?
  • Ik raak telkens geïrriteerd door mijn collega. Tot nu toe heeft niets gewerkt. Wat maakt dat wij als water en vuur op elkaar reageren?
  • Wat is de best passende prijs voor dit product?
  • Op welke plek in de organisatie kan ik het beste beginnen met het probleem aan te pakken?
  • Van welke producten en diensten kan ik beter afscheid nemen, en voor welke nieuwe producten en diensten ontstaat er dan ruimte?

Welke vraag houd jou op dit moment bezig?

Vertel mij meer